აშშ-ის ფედერალურმა სასამართლომ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის საიმიგრაციო პოლიტიკის ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი ნაბიჯი უკანონოდ გამოაცხადა. კერძოდ, როდ-აილენდის ფედერალური სასამართლოს 5 ივნისის გადაწყვეტილებით, ხელისუფლებამ კანონი დაარღვია, როდესაც, ფაქტობრივად, შეაჩერა 39 ქვეყნის მოქალაქეებისთვის თავშესაფრის, სამუშაო ნებართვების, მუდმივი ბინადრობის („მწვანე ბარათის“) და მოქალაქეობის განაცხადების განხილვა.
საქმე უკავშირდება ზომებს, რომლებიც ადმინისტრაციამ 2025 წლის ნოემბერში ეროვნული გვარდიის სამხედროებზე თავდასხმის შემდეგ მიიღო. იმ პერიოდში აშშ-ის მოქალაქეობისა და იმიგრაციის სამსახურმა (USCIS) გაამკაცრა წესები აფრიკის, აზიის, ლათინური ამერიკისა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების მოქალაქეებისთვიtruoს.
ფედერალურმა მოსამართლემ ჯონ მაკკონელმა თავის გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციის პოლიტიკამ ათასობით ადამიანი „გაურკვეველ სამართლებრივ მდგომარეობაში“ დატოვა. მისი შეფასებით, იმიგრაციის სამსახურმა გამოიყენა უფლებამოსილებები, რომლებიც კანონით არ გააჩნდა და გადაწყვეტილებები სათანადო სამართლებრივი დასაბუთების გარეშე მიიღო.
მოსამართლის თქმით, მოქალაქეები, რომლებიც შეზღუდვების ქვეშ მოექცნენ, აშშ-ის კანონმდებლობით დადგენილ ყველა პროცედურას იცავდნენ – იხდიდნენ მოსაკრებლებს, წარადგენდნენ საჭირო დოკუმენტებს, გადიოდნენ უსაფრთხოების შემოწმებებსა და გასაუბრებებს, თუმცა მათი საქმეები თვეების განმავლობაში განუხილველი რჩებოდა.
სასამართლომ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ შეზღუდვები ეროვნების პრინციპით მოქმედებდა. გადაწყვეტილებაში ნათქვამია, რომ ფედერალურ უწყებებს არ აქვთ უფლება, ლეგალური იმიგრაციის პროცესი შეაჩერონ მხოლოდ იმ მიზეზით, რომ განმცხადებელი კონკრეტული ქვეყნის მოქალაქეა. მოსამართლის შეფასებით, ეროვნული უსაფრთხოების არგუმენტები, რომლებსაც ადმინისტრაცია ეყრდნობოდა, საკმარისად დასაბუთებული არ ყოფილა.
სარჩელი სასამართლოში იმიგრანტთა უფლებების დამცველმა ორგანიზაციებმა და პროფკავშირებმა შეიტანეს. მათი მტკიცებით, ახალი წესების შედეგად ათასობით ადამიანი აღმოჩნდა სამართლებრივ „ვაკუუმში“ – ვერ იღებდა მუშაობის უფლებას, ვერ აგრძელებდა საიმიგრაციო პროცესს და გაურკვევლობაში ცხოვრობდა. სასამართლომ ეს არგუმენტები გაიზიარა და სადავო პოლიტიკა გააუქმა.
გადაწყვეტილება ტრამპის ადმინისტრაციისთვის მნიშვნელოვანი იურიდიული მარცხია. ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ხელისუფლება განაჩენის გასაჩივრებას შეეცდება, თუმცა ამ ეტაპზე სასამართლოს გადაწყვეტილება ნიშნავს, რომ 39 ქვეყნის მოქალაქეების საიმიგრაციო განაცხადები ჩვეულებრივი წესით უნდა განიხილებოდეს.
ნანა ძნელაძე
